Türkiye'de cenaze işlemleri hızlı yürür. Vefatın ertesi günü defin yapılması çok yaygındır ve bu da tüm kararların bir gece içinde alınması demektir.
Sıralamayı önceden bilmek, o gece neyi kimin halledeceğini konuşabilmeyi sağlar. Aşağıdaki sıra, atlanınca geri dönülemeyen adımlara göre kurulmuştur.
Sıra
Bir. Ölüm belgesi. Hastanede vefat hâlinde hastane düzenler. Evde vefat hâlinde belediyenin ölüm tespit görevlisi ya da aile hekimi gelir. Şüpheli durumlarda savcılık devreye girer ve süreç uzar.
İki. Defin ruhsatı. Belediyenin mezarlıklar müdürlüğünden alınır. Çoğu belediyede cenaze hizmetleri bu işlemi aileden devralır.
Üç. Mezar yeri. Aile mezarlığı varsa, tahsis kaydı kontrol edilir. Yoksa, belediyeden yeni yer tahsisi yapılır. Büyükşehirlerde ücretsiz tahsis edilen yerler ile ücretli yerler farklı mezarlıklarda olabilir — bu, o gece sorulacak ilk sorulardan biridir.
Dört. Cenaze nakli varsa izin belgesi. Başka bir ile ya da yurt dışına nakil için ayrı belge gerekir. Yurt dışından nakilde konsolosluk ve tabutun mühürlenmesi süreci devreye girer; bu, günler alabilir.
Beş. Yıkama, kefenleme, cenaze namazı ve defin. Bunlar aynı gün içinde sırayla yürür.
Masraflar
Türkiye'nin çoğu belediyesinde temel cenaze hizmetleri ve defin ücretsizdir: yıkama, kefen, cenaze aracı, mezar kazımı. Bu, pek çok ailenin bilmediği bir noktadır ve özel firmalara gereksiz ödeme yapılmasına yol açar.
Ücretli olanlar şunlardır: standart dışı mezar yeri tahsisi, mezar taşı ve işçiliği, şehirlerarası nakil ve aile tarafından tercih edilen ek hizmetler.
Mezar taşı, bu listedeki en değişken kalemdir. Mermerciyle konuşmadan önce mezarlık yönetmeliğinin taş ölçülerine bakın: birçok mezarlık yükseklik ve genişlik sınırı koyar ve ölçüyü aşan bir taş sökülür.
Aile mezarlığı ve tahsis kaydı
Aile mezarlığı olan ailelerde en sık yaşanan sorun, kaydın kimin üzerinde olduğunun bilinmemesidir. Tahsis belgesi kaybolmuş, adına kayıtlı kişi vefat etmiş ve kalan yer sayısı hatırlanmıyor olur.
Bunu cenaze gecesinde öğrenmek zordur. Bir sakin günde mezarlıklar müdürlüğünden kaydın bir çıktısını almak, sonradan çok şey kolaylaştırır: kimin adına kayıtlı, kaç kişilik, kaç yer boş.
Taşı diktikten sonra
Mezar taşı dikildiğinde iş bitmiş gibi görünür. Aslında orada başlar.
Kitabeyi net bir fotoğrafla kaydedin: isim, tarihler, ada ve parsel numarası. Harfler yıllar içinde silinir ve iki kuşak sonra birisi dedesini aramaya başladığında elinde yalnızca bir soyadı kalır.
Bir de, o günlerde etrafta en yaşlı kim varsa ona sorun. Hiçbir kayıtta olmayan şeyleri bilir — ve onları yalnızca birkaç yıl daha bilecektir.