Een kaars aansteken is een manier om even stil te staan bij iemand die is overleden: een eenvoudig, zichtbaar gebaar dat geen woorden en geen geloof vraagt. Het kan op elk moment. De meest gangbare momenten zijn Allerheiligen en Allerzielen, wanneer families een graflicht bij het graf of de urn zetten, de sterfdag, de dagen voor de uitvaart en de uitvaart zelf, en thuis bij een foto als u niet naar de begraafplaats kunt. Buiten kiest u een graflicht dat tegen de wind beschermd is, en u kijkt eerst in het reglement van de begraafplaats.
Wat betekent het gebaar?
Precies wat u erin legt. Voor veel mensen is het een manier om even stil te staan bij iemand. De kaars blijft branden als u al weg bent, en laat anderen zien dat er iemand is geweest.
Het is ook een gebaar voor wie niet weet wat te zeggen: een kind, een buurman, een collega die geen kaart durft te schrijven, kan een kaars aansteken.
Wanneer steekt u een kaars aan?
Als u aan hem of haar denkt: er is geen verplichte datum en geen verboden moment. Toch komen vijf momenten in bijna elke familie terug.
De dagen voor de uitvaart. In veel families brandt een kaars of een waxinelichtje bij de overledene, thuis of in de rouwkamer van het uitvaartcentrum.
De uitvaart. In de kerk staan kaarsen bij de kist. Bij een crematie of een afscheid zonder kerk krijgt iedereen soms de gelegenheid een klein lichtje aan te steken bij binnenkomst of bij het afscheid.
Allerheiligen en Allerzielen, hieronder uitgewerkt.
De sterfdag. Een kaars op die dag, thuis of bij het graf, markeert de datum zonder dat u het hoeft aan te kondigen. Zie wat u zegt en doet op de eerste sterfdag.
Thuis, als u ver weg bent. Een kaars bij een foto vervangt het bezoek dat u niet kunt brengen. Zie als u niet naar de uitvaart kunt.
De kaars van Allerzielen
Op 1 november, Allerheiligen, en vooral 2 november, Allerzielen, gedenkt de katholieke kerk alle overledenen. In België is 1 november een vrije dag waarop veel families naar de begraafplaats gaan, met chrysanten en een graflicht. In Nederland is het geen vrije dag, maar steeds meer begraafplaatsen en crematoria houden rond 2 november een avond met lichtjes, ook voor wie niet gelooft. Wie een graflicht neerzet, doet dat vaak aan het eind van de middag, zodat het de hele avond en nacht brandt. Een graflicht met lange brandduur haalt beide dagen.
Eerst het graf schoonmaken, dan de bloemen, dan de kaars, uit de buurt van de bloemblaadjes. Hoe u het graf schoonmaakt zonder de steen te beschadigen, leest u in een grafsteen schoonmaken.
Wat de religieuze tradities zeggen
Bij katholieken wordt de paaskaars, die in de paasnacht wordt gezegend, het hele jaar ook bij doopsels en uitvaarten gebruikt: zij brandt bij de kist tijdens de uitvaartmis. Voor de kerk staat zij voor de aanwezigheid van de verrezen Christus — een geloofsuitleg die bij deze traditie hoort.
In het jodendom bestaat het gebruik een kaars of een waakvlam te laten branden bij de overledene, en elk jaar wordt op de sterfdag volgens de joodse kalender een dienst gehouden ter nagedachtenis: de jahrzeit. Voor de regels die in uw familie gelden, is de rabbijn van uw gemeente de aangewezen persoon.
Over andere tradities staat hier niets, bij gebrek aan een gecontroleerde officiële bron: vraag het de voorganger van uw geloofsgemeenschap.
Welke kaars zet u bij een graf?
Een graflicht: een kaars in een houder van glas, dik plastic of metaal, met een deksel met openingen. Dat beschermt de vlam tegen wind en regen, en houdt het kaarsvet vast in plaats van het over de steen te laten lopen. In tuincentra, bij de bloemist en soms bij de ingang van de begraafplaats vindt u vier soorten:
| Kaars | Hoe lang | Tegen wind en regen | Reglement van de begraafplaats |
|---|---|---|---|
| Gewoon graflicht | één tot enkele dagen, naar grootte | deksel met openingen nodig | vlam: navragen |
| Graflicht met lange brandduur | enkele dagen | gesloten houder, het stabielst | vlam: navragen |
| Led-graflicht, op batterijen | zo lang de batterijen meegaan | ongevoelig | geen vlam, zelden een probleem |
| Graflicht op zonne-energie | laadt overdag op, brandt 's nachts | ongevoelig | geen vlam, zelden een probleem |
De brandduur die op de verpakking staat, is wat telt; namen als 'eeuwig licht' zijn reclame. Een lichtje op zonne-energie geeft in de winter weinig licht, omdat de dagen kort zijn — juist rond Allerzielen.
Drie voorzorgen:
- Zet het graflicht plat neer, op de dekplaat of de voet, ver van gedroogde bloemen en linten.
- Zet het niet zonder schoteltje op zachte of poreuze steen: roet en kaarsvet laten vlekken achter.
- Neem lege graflichten mee bij uw volgende bezoek.
⚠️ Sommige begraafplaatsen beperken open vuur, bijvoorbeeld in droge periodes of op bosrijke begraafplaatsen. Dat verschilt per begraafplaats: het staat in het reglement, dat vaak bij de ingang hangt of dat u bij de beheerder opvraagt. Een led- of zonnelichtje omzeilt de vraag.
En thuis?
Een kaars die onbewaakt brandt, is een bekende oorzaak van woningbrand. Een stevige ondergrond, uit de buurt van gordijnen en foto's, en uitblazen als u de kamer verlaat. 's Nachts of in een kinderkamer: een ledkaars.
Een kaars voor wie ver weg is
Online gedenkplekken hebben het gebaar overgenomen voor wie er niet bij kan zijn. Op forevr kan elke bezoeker een virtuele kaars aansteken, zonder account, in elk pakket, met een voornaam en desgewenst een woord van hoogstens 140 tekens. De vlam brandt 24 uur; daarna blijft de kaars zeven dagen gedoofd zichtbaar en verdwijnt dan. Per gedenkpagina kunt u er één per dag aansteken. De familie ziet de aangestoken kaarsen, en de voornaam van wie er een heeft achtergelaten.
De andere gebaren van de eerste weken staan bij elkaar in een dierbare herdenken.
Bronnen geraadpleegd op 29 september 2026, nagekeken op 18 oktober 2026: woordenlijst van de katholieke kerk in Frankrijk, ‘Cierge pascal’; Consistoire de Paris, Hevra kadicha. Werking van de virtuele kaars nagekeken in de code van de site op 18 oktober 2026.
