Op een urn houdt een QR-code veel beter dan op een grafsteen: de urn staat meestal beschut — thuis, in een urnenmuur of in een gesloten nis — en krijgt geen regen en geen vorst. De enige echte hindernis is de ondergrond: sommige urnmaterialen pakken de lijm niet.
En anders dan in de landen om ons heen is dit hier het gewone geval. Meer dan zes op de tien overledenen worden in Nederland gecremeerd, en na de wettelijke bewaartermijn van een maand mag de urn mee naar huis. Wat volgt gaat dus over de meerderheid van de families, niet over een uitzondering.
Wat pakt, en wat niet
Pakt uitstekend: gepolijst graniet en marmer, geglazuurd keramiek, glas, gelakt metaal, gevernist hout. Alle gladde, niet-poreuze oppervlakken.
Pakt slecht: ruw hout, onbehandeld kunststeen, en alles wat biologisch afbreekbaar is (karton, zout, perszand).
Bijzonder geval: de biologisch afbreekbare urn. Die is gemaakt om te verdwijnen, in de grond of in het water. Daar een QR-code op plakken heeft geen zin — hij hoort dan elders. Zie verderop.
Waar u hem plaatst
Drie plekken, naar wat u wilt.
Onderop of op de voet. Dit is het gewone geval bij een urn die thuis staat: de code is er, hij is niet te zien, en wie hem wil scannen tilt de urn even op. Veel families kiezen dit juist omdat de urn dan een urn blijft en geen bordje wordt.
Op de voorkant, onderaan. Het best leesbaar voor wie bij een nis komt staan. De logische keuze als de urn in een urnenmuur op ooghoogte staat.
Op de afsluitplaat van de nis, in plaats van op de urn zelf. In een urnenmuur is dat vaak het handigst: de plaat is vlak, verticaal en op ooghoogte, en de urn hoeft niet te worden aangeraakt. En die plaat heeft doorgaans ruimte voor niets anders dan een naam en twee jaartallen — precies daar is een code het meest waard.
Bij een urnenmuur: vraag het eerst
Een nis in een urnenmuur koopt u niet: u krijgt er een uitsluitend recht op, meestal voor een bepaalde periode, verleend door de houder van de begraafplaats. De beheersverordening of het reglement geldt net als bij een graf, en sommige gemeenten en kerkbesturen schrijven precies voor wat er op de afsluitplaat mag staan — maten, materiaal, opschriften.
Eén telefoontje naar de beheerder vóór u plakt, lost dat op. Is het reglement streng, dan blijft het alternatief: de code binnen in de nis als die opengaat, of op een voorwerp dat u zelf thuis houdt.
Staat de urn thuis, dan geldt geen enkel reglement. U beslist zelf.
Als de as niet in een urn zit
Dat komt veel voor, en juist daar krijgt een QR-code een eigen waarde. Alle keuzes staan bij elkaar in wat te doen met de as.
As verstrooid — op het strooiveld bij het crematorium, op zee, op een plek die iets betekende. Er is dan geen voorwerp en vaak geen plaats om naartoe te gaan. Staat er een naamplaatje bij het strooiveld, dan is dat de aangewezen drager. Is er niets, dan wordt een code op een lijstje, een boek of een doos thuis het enige aanknopingspunt; daarover herdenken zonder graf.
As verdeeld over de familie. Hier verschilt Nederland van Frankrijk, waar de as in haar geheel naar één bestemming moet. Hier mag een deel in een assieraad, een mini-urn of een gedenksteen voor ieder kind — en dat gebeurt ook. De code volgt die logica precies: ieder plakt dezelfde code op zijn eigen voorwerp, en alle voorwerpen openen dezelfde pagina. U krijgt er drie, wat dit geval exact dekt.
As in een urnengraf of urnenkelder. Dan gelden de regels van het graf; zie een QR-code op een grafsteen.
Wat er anders is dan bij een graf
Twee praktische verschillen.
De houdbaarheid is geen onderwerp meer. Beschut krijgt een sticker geen vorst en geen uv. De vragen die buiten spelen, spelen hier niet.
Het gebaar is intiemer. Bij een graf scant u staand, vaak met anderen erbij. Bij een urn thuis scant u alleen, en vaak lang daarna. Pagina's die aan een urn hangen worden in de praktijk méér bekeken — en méér gevuld. Wat een bezoeker dan ziet, staat in wat ziet iemand die de QR-code scant.
Hoe u hem plakt
Dezelfde methode als op een steen, maar eenvoudiger omdat het oppervlak schoon is: ontvetten met schoonmaakalcohol, droog maken, droog positioneren, stevig aandrukken van het midden naar de randen.
Op vernis of lak: wacht tot het voorwerp op kamertemperatuur is. Een urn die net uit een koude ruimte komt, draagt onzichtbare condens, en daardoor pakt de lijm niet.
