Een stille tocht begint bij de familie van de overledene: zij beslist of hij er komt. Daarna meldt u de tocht ruim van tevoren bij de gemeente en bij de politie, met de naam van de organisator, de datum, het tijdstip, het vertrekpunt en de route; de gemeente zegt welke termijn en welk formulier gelden. Op de dag zelf loopt u een korte route in stilte, vaak met witte bloemen, met één toespraak aan het eind en een minuut stilte.
Eerst de familie
Een stille tocht loopt u ter nagedachtenis van iemand, en niet elke naaste wil die door de straat zien trekken. Vraag het de familie voordat u iets meldt of aankondigt. Haar antwoord beslist, niet de emotie in de buurt.
Stemt de familie in, laat haar dan kiezen wie het woord neemt, en of zij vooraan wil lopen of liever op de achtergrond blijft.
De tocht melden: bij wie, en wanneer
Een stille tocht gaat over de openbare weg, met tientallen of honderden mensen. Dat meldt u altijd vooraf:
- Bij de gemeente waar de tocht loopt — bij meerdere gemeenten, bij elk ervan. Op de website van de gemeente staat meestal een formulier voor een melding van een betoging, manifestatie of evenement op de openbare weg, met de termijn die daar geldt. Staat het er niet, bel dan.
- Bij de politie, vaak via de gemeente of via de wijkagent. Zij helpt met verkeer en oversteekplaatsen, zeker als de route over een drukke weg gaat.
- Wat u doorgeeft: naam en adres van de organisator, het doel van de tocht, datum, tijdstip, vertrekpunt, route, eindpunt en het verwachte aantal deelnemers.
Doe het liever weken dan dagen van tevoren. Een tocht die in de week van het overlijden plaatsvindt, laat weinig tijd: bel dan meteen. De gemeente kent deze aanvragen, en weet wat er nodig is.
Een korte route, die iets betekent
Een stille tocht duurt niet lang: twintig tot veertig minuten is genoeg, en ouderen en kinderen moeten mee kunnen. De route verbindt meestal twee plekken die ertoe deden: de school en het huis, de plek van het ongeluk en het gemeentehuis, de sportclub en de kerk.
Kies een tijdstip waarop mensen kunnen komen, een zaterdagochtend of een doordeweekse avond. Zorg voor een eindpunt dat ruim genoeg is om er met iedereen stil te staan.
Het bericht, zonder alles te zeggen
Een kort bericht volstaat, met de voornaam, de datum, het tijdstip, het vertrekpunt en wat u van de deelnemers vraagt: een witte bloem meenemen, bijvoorbeeld. Het gaat rond via sociale media, op een briefje bij de winkels, op school of bij de club. De plaatselijke krant pikt het vaak vanzelf op; wil de familie geen journalisten, zet dat dan in het bericht.
Zet in de aankondiging geen omstandigheden, geen vermoedens en geen beschuldigingen. Loopt er een onderzoek naar het overlijden, dan kan één zin te veel de familie pijn doen en het onderzoek schaden.
Wit, en wat u draagt
Een stille tocht heeft geen kledingvoorschrift. Wat terugkomt, is wit: een witte roos of een witte bloem in de hand, soms een wit shirt of iets wits, om rouw en verbondenheid te tonen zonder leuze. Niemand mag zich buitengesloten voelen omdat hij niets wits heeft; gewone, ingetogen kleding past altijd. Voor de andere kledinggewoonten bij rouw, zie kleding voor een uitvaart.
Voor een tocht in de week van het overlijden doet u het met wat er is: witte bloemen van de bloemist, witte shirts uit de winkel, een foto van de overledene die wordt meegedragen.
Voor een tocht die van tevoren wordt voorbereid, op de eerste sterfdag of bij een herdenkingsloop, laten veel families een gezamenlijk shirt bedrukken, met de voornaam, een datum of een foto. Een foto in kleur vraagt om een transferdruk (DTF): dat is de techniek die past bij een portret. Reken op anderhalve week of meer voor drukken en verzenden: te lang voor de tocht van deze week, niet voor die van volgend jaar.
Tijdens de tocht: stilte, en één stem
De tocht loopt in stilte, of bijna. Bij aankomst neemt één persoon het woord, gekozen door de familie, voor twee of drie minuten: wie de overledene was, waar zij van hield, dank dat u er bent. Geen politieke toespraak, geen lijst van verwijten. Dan een minuut stilte, en eventueel het neerleggen van bloemen of lichtjes.
Wijs twee of drie mensen aan om de stoet te begeleiden, op te ruimen wat er blijft liggen en de pers te woord te staan in plaats van de familie.
Wat u vermijdt
- Inpalmen. Geen partijspandoek, geen leuzen, geen politicus vooraan in de stoet als de familie hem niet heeft gevraagd.
- Ballonnen en wensballonnen oplaten. Veel gemeenten verbieden het, om het zwerfafval of om brandgevaar. Vraag het de gemeente, of kies bloemen.
- Video's van de familie in tranen. Vraag de deelnemers de stoet te filmen, niet de gezichten.
Na de tocht
Diezelfde avond gaan tientallen foto's en berichten rond, en over drie weken is er bijna niets meer van terug te vinden. Vraag iedereen zijn foto's naar dezelfde plek te sturen. Daar dient een online gedenkplek op naam van de overledene voor, zoals de gedenkpagina die wij aanbieden: de familie deelt een link, en iedereen zet er zijn foto's, video's en een woord op, op één plek. Wie er niet bij kon zijn, kan er het zijne achterlaten.
Wordt de tocht een jaarlijks moment, houd dan dezelfde datum en dezelfde route aan, rond de sterfdag. Voor andere manieren om een dierbare te herdenken, zie onze gids.
