Streng zwart hoeft al lang niet meer. Gedekt en onopvallend is genoeg, en de enige regel die echt telt past in één zin: u moet niet zijn waar men naar kijkt. Twijfelt u de avond ervoor nog, pak dan het meest onopvallende dat u bezit en denk er niet verder over na.
Geen enkele wet schrijft voor wat u naar een uitvaart draagt. Het zijn gebruiken, ze zijn verschoven, en niemand zal u de deur wijzen.
Wat er nu gedragen wordt
Gedekte kleuren: zwart, antraciet, donkergrijs, donkerblauw, donkerbruin. Een snit die bedekt — schouders bedekt, benen bedekt, geen diepe hals. En zo weinig signaal als mogelijk: geen felle kleuren, geen grote dessins, geen opdruk met tekst, geen sieraden die licht vangen.
Wat zonder meer kan: een broek voor vrouwen, een hemd zonder das voor mannen, een donkere trui in plaats van een colbert, platte schoenen. Wat nog opvalt: lichte of gescheurde jeans, zichtbare sportschoenen, korte broeken, hemdjes, een pet binnen, een parfum dat drie meter verder te ruiken is.
De telefoon op stil hoort er eigenlijk ook bij.
U hebt niets donkers en geen tijd om te kopen
Dat is het meest voorkomende geval, en het hoeft niet met een aankoop te worden opgelost.
Pak het meest neutrale dat u hebt: de donkerste broek, het meest effen bovenstuk, de minst opvallende jas. Een middengrijs, een gedekt blauw, een mat beige doen hun werk volkomen. Niemand zal het merken — en wie het zou kunnen merken, heeft die dag andere dingen aan zijn hoofd.
Het slechtste besluit zou zijn om niet te komen omdat het juiste colbert ontbreekt. Wat de familie bijblijft, is dat u er was; uw broek niet.
Als de familie iets heeft gevraagd
De wens van de nabestaanden gaat boven alles, altijd. Een kleur, omdat het de zijne was, het verzoek om niet in het zwart te komen, een precies detail — een sjaal, een clubshirt, een bloem: u volgt het, zonder discussie en zonder half compromis.
'Graag geen zwart' betekent geen zwart, ook voor wie dat ongemakkelijk vindt. En bereikt het verzoek u via derden en vindt u het vreemd, vraag het dan liever rechtstreeks aan een naaste dan zelf een tussenweg te verzinnen: een zaal waarin de helft het verzoek heeft gevolgd en de andere helft niet, is precies wat het had moeten voorkomen.
Weer en plaats bepalen meer dan de kledingregel
Bij een begrafenis staat u een flink deel van de tijd buiten, op de begraafplaats, dertig tot veertig minuten.
Bij hitte zijn lichte stoffen beter dan een colbert dat u toch uittrekt. Donkere korte mouwen zijn passender dan lange waaronder u lijdt; daar is niets onbehoorlijks aan.
Bij regen of kou neemt u een echte jas en echte schoenen: u houdt ze tijdens de teraardebestelling aan, dus ze horen bij de kleding. Een donkere paraplu in plaats van een bonte.
De schoenen tellen meer dan het bovenstuk. Grind, nat gras, aflopende paden: dunne hakken zijn een slecht idee, en dat valt sterker op dan een kleur die ongeveer klopt.
Crematie, en een uitvaart zonder kerk
Hier verschilt Nederland van de landen om ons heen: meer dan zes op de tien overledenen worden gecremeerd, en een groot deel van de uitvaarten is niet religieus. In het crematorium gelden dezelfde gebruiken, vaak nog wat losser, en de plechtigheid vindt binnen plaats — wat de helft van de vorige paragraaf onbelangrijk maakt.
Juist bij een uitvaart zonder kerk vragen families vaker om een kleur of om iets minder formeels. Wat ons terugbrengt bij het vorige punt: u volgt het verzoek.
Bij geloofsgemeenschappen gaat het om concrete gebaren, niet om voorschriften die u uit uw hoofd moet kennen. In de synagoge bedekken mannen het hoofd; bij de ingang liggen keppeltjes. In de moskee gaan de schoenen uit en bedekken vrouwen het haar, vaak met een doek die ter plaatse wordt aangereikt. In de kerk nemen mannen de hoofdbedekking af. In alle gevallen: kom vijf minuten eerder en kijk wat de mensen voor u doen — dat is betrouwbaarder dan welke lijst ook.
Kinderen
U kleedt een kind niet als een kleine rouwende. Schone, eenvoudige kleren waarin het een uur kan blijven zitten zijn genoeg — het heeft geen speciaal gekocht setje nodig en geen pak dat knelt.
Vermijd alleen zeer felle kleuren en opgedrukte figuurtjes. En neem iets mee om over te trekken: kinderen hebben op een begraafplaats als eersten kou.
Wat u met het kind moet voorbereiden is niet de kleding, maar wat het gaat zien. Daarover: een kind vertellen dat iemand is overleden.
Wat zwaarder weegt dan de kleding
Is de vraag eenmaal beslecht, dan verdient ze geen energie meer. Wat de familie bijblijft zijn de woorden die u hebt gevonden — en daar is de angst om het fout te doen beter belegd.
Daarover: wat zeg je tegen iemand die rouwt, een toespraak voor een vriend of collega, en als u zelf moet spreken, een toespraak voor een uitvaart schrijven. De hoofdgids brengt alles samen.
