Er is geen verplichting om na een uitvaart een bedankkaart te sturen. Het is een gebruik, geen regel, en niemand neemt het u kwalijk als het erbij blijft. Wilt u het wel, dan zijn drie dingen genoeg: kort schrijven, schrijven aan wie iets concreets heeft gedaan, en niet wachten tot u de kracht voor een mooie brief hebt — die komt niet.
Deze pagina zegt aan wie, binnen welke termijn, en geeft korte formuleringen die u ongewijzigd kunt overnemen.
Moet er echt een?
Nee. Het gebruik wil dat men bedankt; het verplicht niemand, en de last valt op het slechtste moment — in de weken tussen de administratie en de uitputting.
Twee nuttige houvasten. Niemand telt de kaarten die hij niet heeft gekregen — wie is gekomen, kwam voor de overledene en niet om bedankt te worden. En een paar woorden vervangen een kaart: een bericht, 's avonds verstuurd, doet hetzelfde als een gedrukt bedankje.
Bent u met meerdere mensen, verdeel dan de lijst. Dat is het enige wat het werkbaar maakt.
Aan wie
Op volgorde van belang, als u zich moet beperken:
- wie iets heeft gedaan — de kist gedragen, op de kinderen gepast, iemand gereden, eten gebracht, geld voorgeschoten;
- wie heeft gesproken of een tekst heeft gelezen;
- wie een bericht of bloemen heeft gestuurd zonder te kunnen komen;
- collega's en buren die zich gezamenlijk hebben gemeld — één bericht aan de groep is genoeg, meer verwacht niemand.
Wie er alleen maar was, verwacht niets. Wordt uw lijst een inventaris, dan is dat het teken dat hij te lang is.
Binnen welke termijn
Reken op een maand, twee is niet laat. Daarna schrijft u alsnog: een bedankje dat na drie maanden komt, is niet te laat — het komt op het moment waarop de omgeving is gestopt met bellen, en het wordt vaak beter ontvangen dan wanneer het meteen was gegaan.
Verontschuldig u niet voor de vertraging. 'Het heeft lang geduurd' is een zin die over u gaat; wie hem leest, heeft er niets aan.
Wat u concreet schrijft
Drie delen, in deze orde: benoem wat de ander heeft gedaan, zeg wat het uitmaakte, en stop. Drie regels zijn een goede bedankkaart. Tien regels een minder goede.
Aan iemand die praktisch heeft geholpen
'Je hebt mijn moeder naar de kerk gereden en bent de hele middag bij haar gebleven. Ik weet niet hoe we het anders hadden gedaan. Dank je.'
Aan iemand die heeft gesproken
'Wat u over zijn werk in de werkplaats hebt gezegd, wist niemand van ons. U hebt ons die dag iets over hem geleerd. Dank dat u er was.'
Aan iemand die heeft geschreven zonder te kunnen komen
'Uw kaart kwam op de dag dat het huis leeg werd. Hij kwam op het goede moment. Dank u.'
Aan een groep — collega's, buren, vereniging
'Dank voor uw komst en voor het bloemstuk. Mijn vader zou het ongemakkelijk hebben gevonden dat er zoveel voor hem werd gedaan, en blij dat u er allemaal was.'
Als u niet weet wat te schrijven
'Dank dat u er was. Meer krijg ik op dit moment niet op papier, en ik denk dat het genoeg is.'
Die laatste is waar en wordt als waar gelezen. Korte oprechtheid komt altijd beter aan dan een formule voor de gelegenheid.
Kaart, bericht of advertentie?
Alle drie bestaan, en geen is correcter dan de andere.
De handgeschreven kaart wordt bewaard. Het is de sterkste vorm en de duurste in kracht — houd hem voor een paar mensen, in plaats van hem aan veertig op te leggen.
Het bericht wordt meteen gelezen en vraagt geen antwoord. Voor collega's, buren of verder weg wonende vrienden is het volkomen passend.
De gedrukte bedankkaart sluit in Nederland aan op de rouwkaart: dezelfde drukker, hetzelfde adressenbestand, meestal twee tot zes weken na de uitvaart. Hij zegt weinig, maar hij zegt het aan iedereen tegelijk. Wordt de lijst lang en is de familie in een dorp of wijk bekend, dan kan een dankadvertentie in het plaatselijke blad dezelfde rol spelen.
Wat naar een voorbeeld klinkt
- 'Voor uw medeleven en de vele kaarten zeggen wij u hartelijk dank.' Dat is de zin die iedere rouwende twintig keer krijgt, en precies daarom de zin waar niemand iets aan heeft. Hebt u hem nodig voor de gedrukte kaart, zet dan één concrete zin ervoor of erachter.
- 'De familie bedankt…' in de derde persoon, op een bericht dat van een telefoon komt. Schrijf 'ik' of 'wij'.
- De rouw zelf vertellen. Een bedankje is geen nieuwsbrief; wie het krijgt, hoeft uw toestand niet mee te dragen.
- Zich voor de kortheid verontschuldigen. Drie regels hoeven niet te worden gerechtvaardigd.
Als het niet gaat
Veel families sturen deze kaarten nooit en betreuren het jaren later, terwijl het in hun omgeving niemand is opgevallen.
Loopt het schrijven vast, maak dan de lijst van handelingen in plaats van de lijst van personen: 'X heeft gereden', 'Y heeft op de kinderen gepast'. Staat de handeling op papier, dan komt de zin bijna van zelf — dezelfde werking als bij een toespraak schrijven, waar het precieze feit losmaakt en de algemene bedoeling nooit.
En hebt u een condoleanceregister laten rondgaan, lees het dan eerst door: de namen staan erin, de handelingen ook, en u hoeft niet uit het hoofd te reconstrueren wie er was.
Zie ook wat zeg je tegen iemand die rouwt voor de omgekeerde weg, en de hoofdgids voor de rest.
